ĐOẠN TRƯỜNG VÔ THANH(Câu 2499 -2880)
XXII. Mây Thu Cuộn Vàng
Bức thứ hai mươi hai:
(Kiều từ giả cỏ hoa, họa thơ tiễn biệt,
lên đường về quê)
Canh gà eo óc hương lân,
Đã nghe nhà dưới gia nhân dậy rồi.(2500)
Ngoài ao xốc gạo đồ xôi,
Tiếng con chó Quýt buông hồi sủa trăng.
Sương mờ ngõ trúc giăng giăng,
Lá Thu hiu hắt qua mành rung êm.
Nhành lan sương trĩu đầu thềm,
Vẻ như phờ phạc trắng đêm đợi ngày.
Song hồng phơn phớt trăng lay,
Kiều ra sân dạo – đóm bay nhạt dần.
Gạch vuông từng mảnh sao ngần,
Tóc nàng tưởng dấu phì vân lay mờ. (2510)
Bếp xa ngọn lửa vật vờ,
Dưới giàn bầu nậm, Quít chờ vẫy đuôi.
Côn trùng ri rỉ im hơi,
Cỏ cây chừng cũng run lời tiễn đưa.
Cố hương đằng đẵng gió mưa,
Bao năm xa cách ai nờ - còn khi.
Dặm về tưởng dặm từ ly,
Hoa sim tím chết ngày đi theo chồng.
Cánh chim Hát Núi ngoài đồng,
Tiếng ca bay vút từng không khói mù. (2520)
Cỗ xe gỗ liệm hồn thu,
Ngựa thiên lý xoãi gật gù gió bay.
Đưa tay đồi trắng ngàn mây,
Đón ta lau lách có gầy thu dung.
Cầu ao lợp bóng tàng sung,
Còn rơi trái đỏ vương cùng nỗi mong.
Núi Diầu xanh gợn đường cong,
Buồn lên hiên cỏ lại trông chiều về.
Bãi mồ biêng biếc tiểu khê,
Mùa xuân tìm hỏi đoá lê thủa nào.(2530)
Còn ai qua ngõ bưởi đào,
Dừng chân mà nhớ hoa nào ngẩn ngơ.
Còn chăng suối đợi non chờ,
Cồn vàng nổi gió, sông tơ cuộn hình.
Bao năm sưởi ấm lòng mình,
Ai xưa đốt đuốc ca tình - còn vang.
Đường trần bạc áo nữ lang,
Tiếng ca nâng bước lỡ làng, phân vân.
Làng quê đòi đoạn muôn phần,
Có đêm trở giấc mắt ngần ánh sương. (2540)
Mộng về hư ảo cố hương,
Mừng sao, muốn nuốt dặm trường cỏ non.
Lô nhô hoa trắng đồi son,
Chan dầy âm điệu lối mòn chim vui.
Nhưng rồi khi giấc mơ lùi,
Thêm ngao ngán dạ, thêm bùi ngùi châu.
Đành thôi bọt nước qua cầu,
Tương lai còn lạichút màu thiên thanh.
Tấm lòng bát ngát mây xanh,
Mà đời giam héo một cành thu ba.(2550)
Kiều nhìn trăng khuất rừng xa,
Còn loang bụi phấn ngà ngà khói sông.
Tiếng chim thảnh thót giàm đông,
Mừng vui gọi áng mây bồng bềnh tơ.
Bướm bay từ cội sương mờ,
Cánh tung nắng mới qua bờ thảo phương.
Nụ hoa thức giấc bên tường,
Vô tình để ửng má hường nắng trong.
Đèo xa phơn phớt cỏ hồng,
Cành đa oằn một nét cong trữ tình. (2560)
Nhện giăng nội cỏ băng trinh,
Từng dây lưới ngọc in hình sao tan.
Xanh, Lam, Trắng, Tía, Đỏ, Vàng,
Long lanh làm đẹp mấy hàng hoa thu.
Người buồn lãng đãng sương mù,
Gió tai tải lạnh về ru né mày.
Đồi tùng mờ mịt sương bay,
Nàng thầm lặng hướng một ngày xa khơi.
Xin từ tạ hạt chuông lơi,
Tiếng ngân tự thể sáng ngời Văn Chương. (2570)
Ngậm ngùi khi sắp lên đường,
Đã nghe tiếng ngựa buộc cương rặng đào.
Chàng Kim thong thả đi vào,
Gío lay dãi mũ xanh xao lá quỳnh.
Mắt ai chôn một trời tình,
Bóng sương thấp thoáng đôi hình khói mây.
Ngẩn ngơ sỏi đá nhìn cây,
Nao nao gió lạnh liễu gầy hỏi nhau.
Hoa rơi hai kẻ cúi đầu,
Chia tay ai chẳng ưu sầu như ai. (2580)
Lao xao tiếng vọng hiên ngoài,
Nhác trông đã thấy ba người tìm qua.
Nguyện theo tay níu áo bà,
Vân xem ái ngại nét hoa phớt buồn.
Bà Vương nôn nóng lên đường,
Tưởng như muôn dặm bụi hường giục xe.
Thôi thì to nhỏ nhắn nhe,
Mỗi câu thêm lại buồng nghe ngậm ngùi.
Xe phu loáng thoáng đôi người,
Lên đem hành lý nàng dời lầu mai.(2590)
Kều vào sửa áo trâm cài,
Gió lan bạch ngọc vươn dài ngọn trông.
Cửa hờ, giường quạnh lầu không,
Ngoài sân Thu cúc trổ bông sớm vàng.
Mắt nhìn bốn hướng mênh mang,
Vuốt ve hoa cỏ lên đàng về quê.
Mây trôi từng cụm ven đê,
Người đi kẻ ở sầu tê lòng quí.
Có ai mai mốt buồn chi,
Lên lầu tựa ngó những khi nắng tà. (2600)
Một phương rầu rĩ cỏ hoa,
Một phương lau lách nhạt nhoà thu phong.
Một phương xoã tóc chiều hong,
Một phương nhớ mảnh trăng cong nét mày.
Hai phương gió dạn mưa dày,
Đường đi ngại những non mây mịt mù.
Rừng buồn rung trái sầu u,
Người buồn phủi hạt mưa thu bẽ bàng.
Hương nhi vội vã tìm sang,
Dâng lên đã nhác đôi hàng đề thư. (2610)
Hương rằng: “Có một nhà sư,
Sớm nay đã đến thưa : Từ chùa Văn.
Thư này gửi đến phu nhân,
Bây giờ chú hiện nghỉ chân nhà ngoài”.
Ngập ngừng nàng mở xem ngay,
Mười bài tiễn biệt nhủ ai đăng trình.
Mỗi bài là một bài Minh,
Nghĩa sâu mối Đạo, chữ linh tụ thần.
Đọc xong Kiều lặng phân vân,
Bâng khuâng vóc liễu – tần ngần mày hoa. (2620)
Mắt nàng trầm lắng thu ba,
Ý lên đỉnh núi, chữ nhoà lòng trang.
Tay tiên rạng ngọc tươi vàng,
Thảo bài Đường luật liên hoàn phiêu diêu.
Gói trong một giải lụa điều,
Tạ lòng tri kỷ ít nhiều vấn vương.
Cho đem thơ lại khách đường,
Hiên Tây ngơ ngác chùm hương gượng cười.
Tiễn đưa xoắn xuýt bao người,
Ba xe ngựa hướng chân trời xanh xanh. (2630)
Nẻo đi dằng dặc mây thành,
Bóng mây trĩu nặng mấy cành hắt heo.
Quan, Kim sóng ngựa đưa theo,
Chân non cát đỏ, lưng đèo sương bay.
Dùng dằng tay lại cầm tay,
Sầu Thu chan chứa giọt đầy giọt vơi.
Bánh lăn cọc cạch rả rời,
Ngựa say mây nhớ phương trời chảy đi.
Não nùng hai tiếng từ ly,
Buồn thưa thốt miệng, sầu chi chít lòng. (2640)
Qua khe ngó cá lòng tong,
Áo xanh ai đó in dòng suối xanh.
Nhớ nhà xe cuộn thêm nhanh,
Ải xa cổng đỏ mấy nhành hồng mai.
Dầu sông ai hát Nam ai,
Giọng cao nước chảy, giọng dài đò đưa.
Nỗi buồn ngàn vạn xa xưa,
Luồn theo mạch máu bây giờ chưa tan.
Tiếng ca ngơ ngác lau vàng,
Lồng trong khói sóng tràng giang rụng rời.(2650)
Chim bói cá biếc mây trời,
Ven sông đậu hóttrông vời nước mau.
Gió Thu san sát bông lau,
Giục người quẫy gánh hát câu ề à.
Bóng ai đã khuất cồn hoa,
Còn nghe gió thoảng tiếng ca ơ hờ.
Cỏ tranh ngoài nội bạc phơ,
Gió lay lay tưởng sóng vờ vật xuôi.
Tiễn theo mây đoạn bùi ngùi,
Bẻ hoa rượu nhớ, gượng vui lên đường. (2660)
Kim, Quan dưới liễu gò cương,
Cổ xe bánh đạp sỏi hường – tung bay.
Ngựa xuôi bờn dựng hí mây,
Bạn về hoa cũ giục hoài không đi.
Ngậm ngùi cu gáy từ ly,
Héo lòng ai có thương gì chim cu.
Con xe gỗ vượt dặm mù,
Mui cao chở những mây Thu cuộn vàng.
Kiều ngồi hướng mắt mơ màng,
Chí cao Từ Hải - thiên đàng phuơng Đông. (2670)
Vó câu vi vút non bồng,
Đàn xanh yên ngựa gươm hồng bóng trăg.
Hoa giờ còn đợi mưa giăng,
Cỏ cây nhớ cánh chim bằng đợi tươi.
Rừng Thu nhớ trận cả cười,
Cớ mây lá nhớ, vọng trời Đại Nam.
Mắt xanh đây cửa khải hoàn,
Chờ trông chỉ thấy gío quan san về.
Dường trong hiu hắt sương kia,
Như đâu thấp thoáng nhành bia sa trường.(2680)
Sóng dài lấp lánh làn gươm,
Đồi phơi áo trận phong sương đổi màu.
Khí thiêng lau lách rầu rầu,
Người đồn: Gươm giáo đêm thâu rộn ràng.
Lên no trẻ hái hoa vàng,
Còn reo nhặt được kiếm han rỉ cùn.
Đêm về bần bật kiếm run,
Mồ hôi thép toát hiện hồn ba quân.
Rừng vương cốt ngựa trắng ngần,
Kiếp người mây nổi một lần qua mau.(2690)
Nghìn xưa lưu lại nghìn sau,
Còn chăng rêu mộ trơ màu vàng xanh.
Lại sông loang máu anh hùng,
Trăm năm đáy nước kết thành ngọc trai.
Người đem giũa chiếc trâm cài,
Trăng lên thoảng tiếng thở dài ngọc xưa.
Dường trong ánh chớp tơ mưa,
Có hồn tử sĩ vất vơ chửa tàn.
Cõi đời chất ngất hờn oan,
Cuộc cờ bày xoá mấy bàn đua tranh.(2700)
Ném ra xe ngưạ tung hoành,
Thu về còn lại một vành trăng suông.
Bể dâu thay đổi bao tuồng,
Cái chi còn lại trong luồng gió xoay.
Bàn tay tiếp nối bàn tay,
Trả vay vay trả đoạ đày mãi nhau.
Một bầy tâm bệnh khổ đau,
Nghìn xưa vạch sẵn nghìn sau – một đàng.
Nghìn dòng máu lệ mênh mang,
Biết bao giờ mới chỉnh trang nguồn đời.(2710)
Núi sông rực rỡ con người,
Mở trang sử mới nơi nơi đẹp lành.
Cõi lòng bát ngát mây xanh,
Đổi xoay đương thức kết thành thiện duyên.
Giữa đời Tự Chỉnh như nhiên,
Trăm năm thoát mối đảo điên buộc mình.
Cho bao sỏi đá hồi sinh,
Bốn phương chung hưởng thái bình thịnh an.
Cỏ cây thấp thoáng qua màn,
Dập dồn vó ngựa gõ khan mặt đường.(2720)
Non xa tím ngắt mây vương,
Sông xanh trời nhuộm, đồi hường nắng hong.
Tưởng ngày hoa lạc long đong,
Niềm quê sợ cả nỗi mong vụng thầm.
Sợ nhìn vóc núi trầm ngâm,
Tưởng đâu thành quách giam cầm chim bay.
Sợ đêm tơ tưởng bóng mây,
Oán sao trời đất đoạ đày mình riêng.
Sợ trông hoa lả trăng nghiêng,
Thêm đau đớn phận – người chuyên tay người.(2730)
Ngại trông xuân trổ màu tươi.
Bẽ bàng thêm nữa buồn ơi là buồn.
Ngại chi non đổ suối tuôn,
Nước đi có biết cành hương phai tàn.
Ngại trông xe cuộn bụi đàng,
Hồn quê theo dặm mây vàng giục xuôi.
Dối mình đùa cợt làm vui,
Lại nghe tẻ ngắt nụ cười tái tê.
Dám monh chi nữa ngày về,
Chân mây cỏ áy não nề một phương. (2740)
Bây giờ rong ruổi mây vương,
Mây bay tưởng những dặm trường thăng hoa.
Ngỡ cây đa đợi quê nhà,
Ai lên quán Dốc hát mà trách ai.
Đá non hỏi nước sông dài,
Hoa trôi một thủa u hoài còn riêng.
Đèn còn sợi khó xanh thiêng,
Cho bông tầm gửi láng giềng còn leo.
Còn cây trúc đợi trăng treo,
Hỏi hoa vương giả có neo cánh tình.(2750)
Từ hoa đổ chuyến đăng trình,
Người qua ngỏ nhỏ chạnh tình khóc hoa.
Lên nương có hái bông trà,
Ngó mây tím chết ngỡ tà áo bay.
Trở về chếnh choáng men say,
Chờ hoa bưởi rụng đưa tay đỡ buồn.
Giờ ta về lại cô thôn,
Liệu con nhện cũ neo hồn sầu chăng.
Cho dù trúc đã đâm năng,
Miếng trầu vôi đỏ dùng dằng trao thơ..(2760)
Đêm đem cung nguyệt lay mờ,
Tưởng đâu con sáo bây giờ qua sông.
Xin từ tạ những ngùi trông,
Cho tôi quên nhé những bồng bềnh xa.
Tạ từ khe quỉ đường ma,
Cho tôi dựng lại mái nhà nhân gian.
Xin cùng cỏ biếc quá quan,
Một đường nhân ái rẽ làn mây bay.
Trong xe nàng nhẹ quơ tay,
Ngoài đồng lúa đã dâng đầy lúa hương. (2770)
XXIII. Bao Năm Tơ Tưởng
XXIII. Bao Năm Tơ Tưởng.
Bức thứ hai mươi ba:
(Kiều nhìn qua màu xanh vách núi cố huơng
mới ngộ ra chính hoàn cảnh thiên nhiên và
thân thuộc ban đầu đã tạo nên tâm thức nàng
-chỉ có quê hương mới mang lại thứ chân
hạnh phúc – viên Ngọc Báu trong mình
mà mãi lãng quên)
Kiều qua muôn dặm bụi hường,
Thôn mây vần vũ, quán sương rạc rời.
Vượt non xe kiếm mặt trời,
Sang sông ngựa hí trông vời nước xanh.
Xe theo vó đổ mưa nhanh,
Người qua đồn cũ ngó thành rêu trơ.
Núi non thấp thoáng sương mờ,
Rõ ràng đâu phải giấc mơ đêm tàn.
Chao ơi suối tía đồi lam,
Bao năm tơ tưởng lòng tam tứ sầu.(2780)
-oOo-
Cỏ cây xưa vẫn xanh màu,
Xanh ơi ! Một cõi nhiệm mầu trong ta.
Xanh từ mấy chục năm qua,
Dạy người khôn lớn yêu nhà yêu quê.
Ta đi – xanh gọi ta về,
Nôi ru trời đất bốn bề trăng sao.
Mặt trời luyện chí người cao,
Núi non giục vượt ba đào đấu tranh.
Cỏ hoa dậy đức hiền lành,
Chim muông dục bước xuân hành tiến đi. (2790)
Mây bay nhủ lẽ từ qui,
Mãi quên một cõi lưu ly toả ngời.
Mùa Xuân dậy lý đất trời,
Mùa Thu dậy tiếng ru hời gió đưa.
Mùa Đông để trán ưu tư,
Hạ Vàng để mắt trầm từ thâm sâu.
Dậy hoà bốn biển năm châu,
Dậy khai địa ngục, dậy xâu mộng vàng.
Bản di chúc toả hào quang,
Mẹ, Cha thầm nhủ con đàng – vượt lên.(2800)
Lòng chung bát ngát cõi Tiên,
Trí ngời quẫy khúc Rồng thiêng vẫy vùng.
Giờ đây tâm trí thao phùng,
Tái sinh giữa tấm lòng chung sơn hà.
Xanh xanh đất mẹ hiền hoà,
Giang tay ôm đứa con xa bấy ngày.
-oOo-
Nàng còn mặc khải ngất ngây,
Non cao phục xuống một bầy voi xanh.
Dây diều đây dựng quách thành,
Non ơi non vẫn yên lành đó non. (2810)
Ô kìa Ngũ Nhạc chon von (*)
Mai Sưu vươn ngọn hao mòn bạc sương.
Phượng Hoàng núi nghỉ cánh hương,
Bao năm theo gió tha phuơng gọi người.
Triền này, Cổ Vịt rừng tươi,
Triền kia, Đá trắng là nơi trại mình.
Nương khoai gốc sắn là tình,
Cỏ hoa mây suối tạc hình vóc ai.
Nhìn ra tre trúc vươn dài,
Cầu Giòng thôn, khói bay vài sợi lam.(2820)
Suối giăng lấp lánh tơ ngàn,
Đồi kia gởi nấm mộ tàn hoa leo.
Xe qua đàn trẻ ùa theo,
Dắt nhau lả tả hò reo rộn ràng.
Nắng chiều rũ xuống mênh mang.
Líu lo sáo đậu trên tàng Đá Đôi.
Khe sâu nước vọng bồi hồi,
Mái rêu Nghè Nấm lợp trời nhung xanh.
Đường viền sỏi đá quanh quanh,
Chốn xưa đã hiện nét tranh lạc hà (2830)
-oOo-
Ngực mừng tưởng vỡ tan ra,
Nàng truyền xuống ngựa thướt tha bộ về.
Bước chân nẫu nhớ mùi quê,
Đất truyền nhựa mạch mừng tê tái người.
Lòng rạo rực hé môi cười,
Mở ra bát ngát hơn mười Kinh Thơ.
Cỏ cây tươi mắt xanh chờ,
Núi non chín ửng phất phơ ráng hường.
Ngồi trên cội đá ven đường,
Áo Kiều lay nhạt tà dương nhiệm mầu. (2840)
Nhìn trời ngâm khẻ đôi câu,
Ý thơ theo bướm quanh đầu vờn bay.
Cỏ cây ngan ngát hương say,
Đồi Thu chợt cánh chim bay hoạ đờn.
Tiếc đời hoài mấy năm hơn,
Tìm nơi bọt nổi mây vờn hồi sinh.
Nhãng quên Báu Ngọc trong mình,
Là quê hương kết muôn hình hào quang.
Bày chi địa ngục thiên đàng,
Bên trong sự sống mênh mang tràn đầy. (2850)
Bây giờ mới hiểu lời Thầy,
“Cỏ hoa đâu chẳng hiện bày chân ngôn.
Con người cứ mãi xa nguồn,
Đày mình giữa những chán chường quẩn quanh.
Cho người tu luyện rừng xanh,
Thầy xin cày cuốc tựu thành tự nhiên.
Mặc ai tìm kiếm Tây thiên,
Riêng ta biến cái não phiền thành hoa.
Hoài công sớm tối ê a,
Chi bằng hái cúc ươm trà ngẫm thu.(2860)
Tu mà chẳng biết mình tu,
Nhập cùng mối Đạo cho dù rong chơi.
Thân tự tại giữa đổi dời,
Một lòng vô bệnh – trí ngời lên cao.
Ngâm thơ giữa cõi trần lao,
Dú cho vọng niệm khác nào Như Lai.
Một khi minh triết xa người,
Còn chăng giả tướng giữa nơi hồng trần.
Phân chia này nọ, ngã nhân,
Càng tìm càng vạt gót chân lạc nguồn”.(2870)
Bao năm trí bệnh đoạn trường,
Truân chuyên đã trải, đau thương đã rồi.
Dòng dòng nước mắt nổi trôi,
Bây giờ mới mở chân trời uyên ngôn.
-oOo-
Tóc nàng dài sợi hoàng hôn,
Cò bay dằng dặc cô thôn gọi chiều.
Một vùng mây núi đăm chiêu,
Dưới chân giun dế nở đều trường ca.
Kiều lên trang trại quê nhà,
Mảnh trăng theo hiện lên tà áo lơi. (2880)
Ghi chú của tác giả(*) Những địa danh và huyền tíchtrong bài là có thật, thuộc địa phận Chi Ngãi-Chí Linh-Hải Dương (nay thuộc tỉnh Hải Hưng) - quê hương của PTT
-Phụ lục: Tranh Thư pháp Truyện Kiều-Trần Ngọc
